به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز



محمد بن على بن حسین بن بابویه قمى، مشهور به «شیخ صدوق»، در سال 305 هجرى قمرى، در خاندان علم و تقوى، در شهر قم دیده به جهان گشود.
سالهاى 306 و 307 نیز براى ولادت شیخ ذكر شده است.
شیخ صدوق جریان ولادت خود را كه با تقاضاى كتبى پدرش از محضر امام زمان عجّل الله تعالى فرجه و دعاى آن حضرت بوده، در كتاب كمال الدّین به صورت حدیث آورده و مى‏ افزاید: « هرگاه ابو جعفر محمّد بن على الاسود مرا مى‏ دید كه براى فرا گرفتن علم و دانش به محضر استاد مى‏ روم به من مى‏ فرمود: " این میل و اشتیاق به علم و دانش كه در تو وجود دارد مایه ی شگفتى نیست، زیرا تو به دعاى امام زمان عجّل الله تعالى فرجه الشّریف متولد شده‏ اى."
پدر بزرگوارش، على بن حسین بن بابویه قمى، از برجسته‏ ترین علما و فقهاى بزرگ زمان خود بود.
شیخ صدوق از بزرگترین شخصیت‏هاى جهان اسلام و از برجسته‏ ترین چهره‏ هاى درخشان علم و فضیلت است.
او كه نزدیك به عصر ائمه علیهم السّلام مى‏ زیست، با جمع‏ آورى روایات اهل بیت علیهم السّلام و تألیف كتاب‏هاى نفیس و با ارزش، خدمات ارزنده و كم‏ نظیرى به اسلام و تشیّع كرد. او در سن 22 یا 23 سالگى بود كه پدر بزرگوارش دار فانى را وداع كرد.


از آن پس وظیفه سنگین نشر احادیث آل محمّد صلّى الله علیهم اجمعین و هدایت امّت به عهده ی وى قرار گرفت و دوران جدیدى از زندگى او آغاز گردید.
شیخ طوسى در معرفى شیخ صدوق مى‏ گوید: « او دانشمندى جلیل القدر و حافظ احادیث بود. از احوال رجال، كاملا آگاه و در سلسله احادیث، نقّادى عالى مقام به شمار مى ‏آمد. بین بزرگان قم، از نظر حفظ احادیث و كثرت معلومات مانند نداشت و در حدود سیصد اثر تألیفى از خود به یادگار گذاشته است.»
نجاشى، چنین مى‏ نویسد: ابو جعفر شیخ صدوق ساكن رى، فقیه و چهره ی برجسته ی شیعه در خراسان است. او به بغداد نیز وارد شد و با این كه در سن جوانى بود، همه ی بزرگان شیعه از او استماع حدیث مى‏ كردند.
علامه بحرانى مى‏ گوید: « جمعى از اصحاب ما، از جمله علامه در" مختلف"، شهید در "شرح ارشاد"  و سید محقق داماد، روایات مرسله صدوق را صحیح مى‏ دانند و به آنها عمل مى كنند، زیرا همان گونه كه روایات مرسله ی ابن ابى عُمَیر پذیرفته شده، روایات مرسله ی صدوق هم مورد قبول واقع شده است."
تألیفات فراوان و گوناگون وى در علوم و فنون مختلف اسلامى، هر كدام گوهرى تابناك و گنجینه‏اى پایان ناپذیر است كه هم اكنون نیز با گذشت بیش از یك هزار سال از تاریخ تالیف آنها، به جاى فرسودگى و بى‏ رونقى، روز به روز بر ارزش و اعتبار آن افزوده شده و جایگاهى بس رفیع و والا یافته‏ اند و در صدر قفسه ی كتابخانه‏ ها و در سینه ی فقها و دانشمندان جاى دارند.
از جمله تألیفات ایشان است:
• مَن لا یَحضَرُهُ الفَقیه‏
• عِلَلُ الشَّرایِع
• كَمالُ الدّینِ وَ تَمامُ النِّعمَةِ
• اَلتَّوحید
• اَلخِصال‏
• مَعانی الأَخبار
• عُیُونُ أخبارِ الرِّضا عَلَیهِ السَّلام‏
• الأَمالی‏
این عالم بزرگ پس از عمرى طولانى و پر بركت در سال 381 هجرى دیده از جهان فانى فرو بست و به سراى باقى شتافت.