به نام خداوند همه مهرِ مهروَرز


(ادامه ی معرفي كتاب كافي از شماره قبل)

امّا شاخصه های کتاب کافی چیست؟

1- مؤلّفش در زمان نوّاب خاص امام زمان عجّل الله تعالی فرجه زنده بوده و به قول سيّد بن طاووس، اين خود براى ما راهى باز مي كند كه نوشته های كلينى را توأم با حقيقت بدانيم.
2- كلينى ملتزم است كه در كتاب كافى همه ی احاديث را جز اندكى با تمام‏ سلسله سند تا به امام برسد ذكر كند و گاهى صدر سند را حذف كرده، زيرا حديث را از كتاب شخصى كه از او روايت نموده نقل كرده و سلسله سند در آن كتاب بوده است.
3- يكى از بزرگان و محقّقين گفته است: « روش كلينى در ترتيب احاديث هر باب اين است كه حديث درست‏تر و روشن‏تر را در اول باب قرار داده است.»
4- در بيشتر موارد، اخبار متعارض را ذكر نكرده و تنها به ذكر رواياتى كه دليل عنوان باب است اكتفا نموده و اين خود دليل ترجيح دادن اوست روايات ذكر شده را بر رواياتى كه ذكر نكرده است.
کتاب کافی که به زبان عربی نوشته شده- البته دارای ترجمه های مختلفی به فارسی می باشد- و می توان آن را اولین دایره المعارف حدیث نامید، دارای سه بخش اصول (2 جلد)، فروع (5جلد) و روضه (1جلد) می باشد.
کلینی در اصول کافی، در هشت عنوان( فصل ) به تبیین اصول اعتقادی شیعه و برخی مطالب دیگر که با مسائل اعتقادی ارتباط دارد، پرداخته‌است.
عناوین این کتاب عبارتند از: اَلعَقلُ وَ الجَهلُ، فَضلُ العِلمِ، اَلتَّوحید، اَلحُجَّه، اَلإیمانُ وَ الکُفرُ، اَلدُّعاء، فَضلُ القُرآنِ، اَلعِشَرة.

 



بخش دوم کتاب کافی که « فُروعُ الکافی » نام دارد، در بردارنده ;ی روایات مربوط به مسائل فقهی است. فروع کافی بزرگترین بخش کتاب کافی به حساب می‌آید. در این بخش عناوین زیر وجود دارد:
۱. کِتابُ الطَّهارَة،  ۲. کِتابُ الحیضِ، ۳. کِتابُ الجَنائِزِ، ۴. کِتابُ الصَّلاة، ۵. کِتابُ الزَّکاةِ وَ الصَّدَقَةِ، ۶. کِتابُ الصِّیامِ، ۷. کِتابُ الحَجِّ، ۸. کِتابُ الجِهادِ، ۹. کِتابُ المَعیشَةِ، ۱۰. کِتابُ النِّکاحِ، ۱۱. کِتابُ العَقیقَةِ، ۱۲. کِتابُ الطَّلاقِ، ۱۳. کِتابُ العِتقِ وَ التَّدبیرِ وَ المُکاتِبَة، ۱۴. کِتابُ الصِّیدِ، ۱۵. کِتابُ الذَّبائِحِ، ۱۶. کِتابُ الأَطعِمَةِ، ۱۷. کِتابُ الأَشرَبَةِ، ۱۸. کِتابُ الزّی وَ التَّجَمُّلِ وَ المُرُوَّةِ، ۱۹. کِتابُ الدّواجن، ۲۰. کِتابُ الوَصایا، ۲۱. کِتابُ المَواریثِ، ۲۲. کِتابُ الحُدودِ، ۲۳. کِتابُ الدِّیاتِ، ۲۴. کِتابُ الشَّهاداتِ، ۲۵. کِتابُ القَضاءِ وَ الأَحکامِ، ۲۶. کِتابُ الإیمانِ وَ النُّذورِ وَ الکَفّاراتِ.
در فروع کافی، برخی از عنوان‌ها که معمولاً در کتب فقهی به صورت مستقل آورده می‌شوند به مناسبتي، ضمن عنوان‌های یاد شده آمده‌اند.
مثلاً امر به معروف، در عنوان« اَلجِهاد » آمده‌است.
سومین بخش از « اَلکافی » که به روضه ی کافی شهرت دارد، روایات مربوط به موضوعات مختلف و متنوع، گردآوری شده ‌است.
چند نمونه از این موضوعات بدین شرح است: تأویل و تفسیر برخی آیات قرآن، توصیه‌ها و اندرزهای ائمه علیهم السّلام، رؤیا و انواع آن‏، دردها و درمان‌ها، کیفیت آفرینش جهان هستی و برخی از پدیده‌های آن‏، تاریخ بعضی از پیامبران بزرگ، فضیلت شیعه و وظایف آن‏، برخی مسائل تاریخ صدر اسلام و زمان خلافت أمیر المؤمنین علیه السّلام، امام زمان عجّل الله تعالی فرجه و صفات ایشان و نیز اصحاب و ویژگی‌های زمان حضور ایشان، تاریخ زندگی برخی اصحاب و اشخاص، نظیر ابوذر، ثمامة بن أثال، زید بن علی، سلمان، جعفر بن ابی طالب.