به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز



وَأَشْهَدُ أَنَّهُ اللَّهُ ألَّذی مَلَأَ الدَّهْرَ قُدْسُه

"شهادت مي دهم كه او اَلله است كه پر كرده است دهر را قدس او.
شهادت مي دهم كه او خدای معبود، مستور از حواس، مورد حيرت و شيدايي است. اين معنايي است كه حضرت باقر و ائمه علیهم السّلام  از کلمه "اَلله"
فرموده ا ند. (نقل از كتاب معالم الاخبار صدوق، توحيد صدوق و ساير كتب حديث). شهادت مي دهم كه او اَلله است.
يعني خدايي است كه مورد حيرت است و معبودِ مستور از حواس است. « مَلَأَ الدَّهْرَ قُدْسُه».
خدايي را كه اسلام حضرت أميرالمؤمنين علیه السّلام و قرآن كريم معرفي مي كنند بر طبق فطرت، خدای تنزيهي است.
معبودِ تنزيهي است و نه تشبيهی. تنزيه و "قُدُّوسٌ سُبُّوحٌ" دارای يك معنا است.
وقتی  مي خواهيم خدا را توصيف كنيم، مي گوييم "قُدُّوسٌ سُبُّوحٌ" و "سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّنا وَ رَبُّ المَلآئِكَةِ وَ الرُّوحِ".
در اين فراز از خطابه، پيغمبر اكرم صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ مي فرمايند:
« شهادت مي دهم كه او اَلله است، كه دهر را قدس او پر كرده. » دَهر در اصطلاح، ظرفي بزرگ تر از ظرف زمان است.
در فلسفه، ظرف مجردات را "دهر" مي گويند. ظرفي را كه براي خدای ازل و ابد، فرض كرده اند، نامش را "سَرمَد" گذاشته اند.
ظرفي كه براي اجسام و موجودات فيزيكي فرض كرده اند، "زمان" می نامند.
وقتي می فرمایند «وَأَشْهَدُ أَنَّهُ اَللَّهُ ألَّذي مَلَأَ الدَّهْرَ قُدْسُه». مفهوم و منظور از "دهر"، قطعاً زمان نيست، بلکه بالاتر از زمان و شامل مجردات و غير مجردات
مي شود. به این معنا است كه وقتی به مافوق زمان و ظرف مجردات از مجرد و ماده نگاه مي كنيم، مي بينيم كه نشانگر قدس خدا است و به کلام دیگر، لَيسَ كَمِثلِهِ شَیءٌ است که تمام عالم قدس خدا (عالم مجردات، مثل فرشتگان و چه عالم فيزيك و متا فيزيك، عوالم اضله و اشباح و انوار، عوالم ارواح و عوالم عناصر) و اين كه شبيه موجودات نيستند، را نشان مي دهد.
اين جمله بسیار جالب است كه «وَ اَشهَدُ»، شهادت مي دهم كه او" اَلله " است. آن " اَللّه" كه تمام دهر را فرا گرفته است
(منزّه بودن او، مقدّس بودن او، دور بودن او از صفات مخلوقات).

" والسّلام عليكم و رحمة الله بركاته"

 

منابع:

متن زیر درس گفتارهایی است در شرح خطابه ی غدیر که سعی شده است تا حد ممکن حالت گفتاری آن حفظ شود.