به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز


قَدْ فَهِمَ السَّرائِرَ وَ عَلِمَ الضَّمائِرَ

خداوند متعال سريرها را حتما مي فهمد و پنهاني ها را حتما مي داند. فهم با علم تفاوت هايي دارد.
شايد تفاوت فهم در عميق تر بودن و جزئي تر بودن باشد از علم باشد كه كلي تر است و شامل اينها مي شود.
يك عبارتي هست در ادبيات عرب مي گويند "اذا جتمعا افترقا واذ افترقا اجتمعا" بعضي از لغت ها هستند كه وقتي تنها هستند
"اذ اقترقا اجتمعا" هم اين لغت، آن لغت را معنا مي دهد وهم آن لغت، اين لغت را معنا مي دهد. مثل فهم وعلم.
وقتي جدا جدا به كار برده شوند هركدام به معناي ديگر مي آيند. اجتماع مي كنند. اما "اذ اجتمعا افترقا" با هم كه به كار بروند هر كدام شان در آن لطافت ونكته بيني كه دارند به كار مي روند. شايد فهم وعلم هم جزء اين هايي باشند كه اينجا «سَرائِر» و «ضَمائِر» به كار برده،"سَرائِر" جمع سريره  پنهاني،"ضَمائِر" جمع ضمير آن هم پنهاني است. اما يك فرق هايي دارند.
خداوند متعال جزئيات پنهاني ها را مي داند و كليات و جزئيات آنچه كه در ضمير و پنهان انسان است و در درون انسان است، علم دارد.
اين نكته اشاره به اين است كه پيغمبر اكرم صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ در اينجا براعت استهلال (1) فرمودند كه منافقاني كه الآن پاي صحبت من هستند هر قصدي هم داريد خداوند از جزئي ترين قصد شما تا كلي ترين قصد شما خبر دارد و اطلاع دارد و آنچه كه شما طراحي مي كنيد و نقشه مي كشيد بر عليه اسلام و بر عليه صحبت هاي من خدا آنها را مي داند.
لذا مواظب باشيد كه "اِنَّ رَبَّكَ لَبِالمِرصَادِ" حتما پروردگار تو در كمين گاه است و مواظب است كه شما چه مي كنيد و اينكه خدا سرائر و ضمائر را مي داند و در عين حال صبر مي كند طبق جمله شانزدهم معنايش اين است كه خدا اَرحَمُ الرّاحِمينَ است ای منافقان حتی شما هم از اَرحَمُ الرّاحِمينی خدا استفاده كنيد.

 

منابع:

(1) براعت استهلال یا شگرف آغازی، یکی از صنایع معنوی علم بدیع ؛ و آن آغاز کردن شعر یا نثر با کلماتی زیبا و ساده و روشن است که با اشاره ای لطیف و متناسب - و نه بتصریح - به اصل مقصود رهنمون باشد، چنانکه خواننده ادامة آن را در یابد. لفظ «براعت » در عربی به معنای برتری یافتن در دانش و فضیلت و جمال ، و «استهلال » به معنای برآمدن ماه نو یا نخستین گریة نوزاد و روی هم رفته در ادب مجازاً به معنای برتریِ دیباچة کلام و نیکو آغاز کردن سخن است .


"والسّلام عليكم و رحمة الله و بركاته"