به نام خداوند همه مِهر مِهروَرز

در مسير کعبه
يکي از مهم ترين دغدغه هاي ذهني بشر در طول تاريخ شناخت خالق خويش بوده است. جايگاه شناخت و معرفت خداوند مُتعال آنجا مشخص مي شود که با دقت در احوالات آدمي مي يابيم که با کمي تغيير در اين شناخت مراتب معنوي انسان ها تفاوت هاي فاحشي با هم پيدا مي کنند.
اما پس از پذيرفتن اوليه ي معرفت الهي و شناخت فرستادگان حقيقي معبود، در ادامه براي شناخت صحيح و بيشتر او چه کار بايد کرد؟ آيا جز کسب مطالب از مجراي نبوت و امامت راهي بر انسان موجود هست؟ کساني که به غير از اين مسير رفته اند جز به تُرکستان (ترسم نرسي به کعبه، اي اعرابي/ اين ره که تو مي روي به تُرکستان است) پايان ديگري نيافتند. تَثليث (سه خدايي)، ثَنَويَّت (دو خدايي)، جسم قائل شدن براي خداوند، اعتقاد به جبر يا تفويض و ... همگي ترکستانِ خداشناسي هستند.
در اين بين کساني که مقصد کعبه را پيش گرفتند (شيعه)، براساس سخنان فرستادگان الهي پايه ي اعتقادات خود را بنا نهادند. يکي از کتبي که احاديث اصيل مربوط به خداشناسي را جمع آوري کرده، کتاب "التَّوحيد" نوشته ي ابو جعفر، محمد بن علي بن حسين بن بابويه قمي، شيخ صدوق رضوان الله تعالي عليه است؛ که به "توحيد صدوق" شهرت دارد.
مرحوم صدوق در اين کتاب رواياتي را که معصومين عليهم السّلام درباره ي ذات و صفات حق تعالي (توحيد) بيان فرموده اند، همچنين آياتي که مرتبط با موضوع هستند را نيز جمع آوري کرده است.
کتاب التّوحيد شامل ۵۸۳ حديث است که در ۶۷ باب توسط مؤلف تنظيم شده اند، که شامل موضوعات کلامي مختلفي هستند؛ از جمله: توحيد، رُؤيت الهي، عدل، بَداء، جبر، تفويض و ... روايات نقل شده با سند کامل، در 20 حديث قُدسي، 6 سخن از غير معصوم، و باقي روايات معصومين عليهم السّلام تدوين گشته اند.
التّوحيد، همچون ديگر آثار صدوق، در بين علماء و بزرگان شيعه همواره مورد استناد و استفاده بوده و از معتبرترين اصول روايي شيعه به شمار مي آيد. همچنين بر اين کتاب شرح هاي متعددي نوشته شده است که اين خود حاکي از اعتبار اين کتاب نزد علماء است.
مرحوم صدوق در مقدمه، انگيزه ي خود را از نگارش اين کتاب چنين بيان مي کند: «آنچه که مرا به تأليف اين کتاب واداشت، اين بود که ديدم برخي از مخالفان شيعه به خاطر مشاهده ي برخي از روايات موجود در کتب  شيعي که نسبت به تفسير آن ها جاهل و از معاني شان غافل بودند، آن ها را به ناحق تفسير کرده و هيچ مقابله اي بين الفاظ آن روايات با الفاظ قرآن نکرده، ما را متهم به اعتقاد به تشبيه و جبر مي‏ کنند و از اين طريق، چهره اي مُشوّه از مذهب ما به مردم جاهل ارائه داده، طريقت ما را بر مردم پوشانده و آن ها را از دين خدا باز داشته و بر انکار حجت هاي خدا (ائمه طاهرين عليهم السّلام) واداشتند. از اين رو، با قصد قُرب الهي به کتابت اين کتاب پرداختم.»
اين کتاب در شناخت خداوند متعال و معرفي ديدگاه شيعه درباره ي مباحث توحيد، کتابي ارزشمند است. کتاب "التّوحيد" جامع عقايد اصلي و مهم اماميّه است و از مهمترين منابع کلام شيعه به شمار مي رود.