به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز


دائمٌ حَیٌّ وَقائمٌ بِالْقِسْطِ

خداوند متعال وجودش و هستي اش دائمي است. دائمي است، ترجمه «هُوَالاَوَّلُ وَالآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالبَاطِنُ» است، ولی ما واژه اي نداريم كه بتواند احاطه كند به آن بي نهايت و بي ساحل بودن حقيقت هستي خدا. چون ما از حقيقت هستی خدا گزارش نداريم.
ولي واژه هايي كه خود خدا و يا توسط پيغمبر صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ يا ائمه عَلَیهِمَ السّلام گفته اند براي ما حجت است.
"دائم" يعني خدا وجودش موقت نيست. زمان ندارد. مقطع ندارد. اول وآخر ندارد.
آن چه كه مي گوئيم «هُوَالاَوَّلُ وَالآخِرُ»، ائمه عَلَیهِمَ السّلام ترجمه كرده اند. «هُوَالاَوَّلُ» يعني "لا اَوَّل قَبلَهُ"، «هُوَالآخِرُ» يعني "لا آخِرَ بَعدَهُ".
«هُوَالاَوَّلُ» يعني چيزي قبل از او نيست و «هُوَالآخِرُ» يعني چيزي بعد از او نيست. "هُوَالظَّاهِرُ وَالبَاطِنُ" يعني ظاهر و باطنش فرق نمي كند.
چون از همان جهتي كه ظاهر است، از همان جهت باطن است. لذا مي گوئيم "دائِم" يعني خداوند متعال زمان ندارد. چون خالق زمان است.
خدا كميت ندارد چون خالق كميت است. كيفيت ندارد چون خالق كيفيت است. و اگر خودش داخل اين مقولات بشود با مخلوقاتش يكي مي شود.
«دائِمٌ حَیٌّ» خدا حيات دارد. حيات دارد يعني زنده است و مرده نيست چون تمام اين آثاري كه هست "وَهُوَالسَّمِيعُ البَصِيرُ"، تمام صفات جلال و جمال خدا مربوط مي شود به اينكه خدا "حیّ" است، حيات دارد. ولی ما از حياتش گزارشي نداريم و عقلمان نمي رسد.
در حقيقت همان حرفي است كه عده اي از متكلمين مي گويند. عده اي از متكلمين مي گويند كه معناي صفت ثبوتيه خدا، چون از آن گزارشي نداريم همه به سلب برمي گردد. "حَیّ" يعني مرده نيست. ولي حياتش مثل حيات ما نیست. «لَيسَ كَمِثلِهِ شَیءٌ». و«قائِمٌ بِالقِسطِ» يعني به پا مي دارد عدالت را.
خداوند متعال يكي از صفاتش عدل است. و يكي از صفاتش «قائِم بِالقِسطِ» است يعني قسط وعدالت را برپا مي كند و برپا نگه مي دارد. در اصل هستي و تكوين و تمام آثار تكوين، خداوند متعال قائِم بِالقِسطِ است يعني " وَضعُ کُلِّ شَیءٍ فِی مَوضِعِهِ ".
يعني هرچيزي را در جايگاه خودش قرار داده و اينكه كسي كه هرچيزي را در جايگاه خودش قرار داده، قسط و عدل را به پا مي دارد.
يكي از اشارات اين جمله، اختيار و آزادي انسان است. چون كسي كه مي خواهد به عدالت رفتار كند اگر موجود مختار دارد به این معنی است، كه اختیاری را که به آن موجود مختار داده، از روي عدالت است و بهشت وجهنمي را كه برايش مقرر ساخته از روي عدالت است.
«قائِمٌ بِالقِسطِ» هم به عدالت خدا اشاره است، هم به حقانيت و جايگاه صحيح و دقيق بهشت و جهنم.
                        
"و السّلام عليكم و رحمة الله و بركاته"

 

منابع:

"نوشته بالا برگرفته از درس گفتارهای صوتی در شرح خطابه ی غدیر است و سعی شده که حالت گفتاری آن تا حد ممکن حفظ شود"