به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز


وَلَيْسَ مِثْلَهُ شَي‏ءٌ. وَ هُوَ مُنْشِئُ الشَّي‏ءِ حينَ لاشَي‏ءَ

مكرر گفته ایم كه توحيد اسلامِ حضرت أميرالمؤمنين عَلَیهِ السّلام ،توحيد تنزيهي است و نه تعطيلي و نه تشبيهي.
چون در حدیث هم آمده است كه توحيد نه تشبيه است و نه تعطيل، بلكه تنزيه است؛ بين دو حد. از امام عَلَیهِ السّلام پرسيدند كه توحيد چيست؟ فرمودند كه "بين الحَدَّينِ" حدّ تشبيه و حدّ تعطيل. حد ّتعطيل كمتر است. يعني اقوامي هستند كه كلاً درباره ی خدا صحبت نمي كنند، يعني تعطيل كرده اند مثلاً مي گويند خدا نيست.
اما حدّ تشبيه را بسياري از افراد بشر در طول تاريخ به آن گرفتار هستند.
و به خاطر همين هم به بت پرستي، انسان پرستي، ستاره پرستي و ... دچار شده اند. قرآن كريم يكي از شاهكارهايش اين است كه در اكثر جملات تعريف توحيد يا حمد و ثناي توحيد در حدّ تشبيه كرده است. مثل آيات اول سوره حديد و سوره اخلاص كه همه مسائل توحيد را دارد، سرتاسرش توحيد تنزيهي است.
خود «اَلله» تنزيهي است. «اَحَد» تنزيهي است. «صَمَد» كه تفسير اَحَد است تنزيهي است.
«لَم يَلِد وَ لَم يُولَد وَ لَم يَكُن لَهُ كُفُواً اَحَدٌ» كه تمام جمله هاي سلبي است تنزيهي است و تفسير صَمَد است. صَمَد تفسير اَحَد است.
اَحَد تفسير اَلله است. اَلله تفسير هُوَ است. كه در اول آمده.«قُل هُوَ». آن هُوَ «اَلله» است، «اَحَد» است، «صَمَد» است و« لَم يَلِد» ....است و بقيه ی آيات.
لذا ما به جوان ترها گفتيم كه اگر مي خواهيم برند و نشان توحيد اسلام مولا أميرامؤمنين عَلَیهِ السّلام و توحيد تنزيهي حضرت أميرالمؤمنين عَلَیهِ السّلام را داشته باشيم در يك جمله است: « لَيسَ كَمِثلِهِ شَیءٌ ».
در اينجا پيغمبر اكرم صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ بعد از اين كه از مقدمه ی " قَد فَهِمَ السَّرائِرَ...."، صفات خدا را مي گويند بعد مي فرمايند كه «وَ لَيسَ مِثلُهُ شَیءٌ ». هرچه درباره خدا تصور كرديد از علم و از قدرت و از رأفت و از رحمت و وجود و هستي و كمالات هستي، بايد توجه داشته باشيد كه: « وَ لَيسَ مِثلُهُ شَیءٌ» مثل او چيزي نيست. " وَ هُوَ مُنْشِئُ الشَّی‏ءِ حينَ لا شَیءَ" او ايجاد كننده شيء است.
موقعي كه هيچ شیء نبوده. چون او ايجاد كننده شیء است شيءيت اگر به خدا اطلاق بشود بايد با نفي تشبيه باشد يعني بگوييم:
"شَیءٌ لا كَالاَ شياءِ"،حضرت اميرالمؤمنين عَلَیهِ السّلام و ائمه طاهرين عَلَیهِمَ السّلام در روايات مي فرمايند:" شَيءٌ لا كَا لاَ شياءِ ".. اطلاق شيء، به خدا مي شود ولي بلافاصله بايد بگوييم "سُبحانَ اللهِ عَمَّا يَصِفُونَ " یعنی توصیف خدا را به خدا واگذار کنیم.
پس مهم ترين جمله اي كه مي شود درباره خداي تنزيهي اسلام گفت همين جمله "وَ لَيسَ مثلَهُ شَیءٌ وَ هُوَ مُنشِئُ الشَّیءِ حينَ لا شَیءٍ" است.

"و السّلام عليكم و رحمة الله و بركاته"

 

منابع:

"نوشته بالا برگرفته از درس گفتارهای صوتی در شرح خطابه ی غدیر است و سعی شده که حالت گفتاری آن تا حد ممکن حفظ شود"