به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز


لاإِلهَ إِلاَّ هُوَ الْعَزيزُالْحَكيمُ.

پيغمبراكرم  صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ در ضمن حمد وثنا، صفاتي را از خداوند متعال بيان كرد.
در اين قسمت فرمود:" لَا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ " هيچ خدايي غير از او نيست. معمولا «اِله» را به معني معبود معنا مي كنند. غلط نيست.
ولي معبود معناي کامل اِله نيست. لازمه معنای اِله است. اِله يا از "اِله" يا از "وله "گرفته شده.
يعني خداي مورد حيرت يا خداي مورد احتياج. يعني خدايی كه همه صفات را جامع دارد.
پس اگر معنا كنيم « لَا اِلهَ اِلَّاهُوَ» را به اينكه هيچ خدايي، خداي رازق، محيي، مميت، عالم، شافي، معافي، كافي، تمام صفات را اگر نسبت بدهيم يعني معنا كنيم در معناي اِله درست تر است. چون همچنين خدايي معبود است، لازمه معناي لغوي را، كه همان معبود است معنا مي كنند.
و حال اينكه معبود يكي از قسمت هاي معناي اِله است. پس بايد اين جور بگوييم. خدايي نيست. مديری نيست. مدبري نيست.
خالقي نيست. رازقي نيست در جهان مگر« اَلله ». اَللّهی كه خداي معبود است و مورد "وله" است و مستور از حواس است.
از نظر لغوي، «اَلعَزِيزُ الحَكِيمُ»،" عزيز" از لغت عزاز. اَرضٌ عِزازٌ يعني زمين سخت. كه آب در آن فرو نمي رود.
وقتي زميني سنگ است و آب در آن فرو نمي رود مي گويند اَرضٌ عِزازٌ. يعني زميني كه سخت است، سفت است.
به چيزهايي كه كم پيدا مي شود. يعني غير قابل نفوذ است مي گويند "عَزيزُالوُجُودِ" يعني وجودش طوري است كه كم پيدا مي شود و دستيابي به آن ممكن نيست. خدايي كه «اَلعَزِيزُ» است يعني غير قابل نفوذ است. يعني به ذات خدا و به صفات خدا نمي شود راه پيدا كرد.
مگر به آن اندازه اي كه خود خدا معين كند. «اَلحَكِيمُ». خدا حكيم است. يعني داراي علم غيرقابل نفوذ است.
چون حكيم يعني كسي كه داراي حكمت است. حكمت يعني دانش غيرقابل بطلان. لذا يكي از اسم هاي قرآن و علوم دين "حكمت" است. «يُعطِی الحِكمِةُ مَن يَشَآءُ». حكمت يعني علم غير قابل نفوذ. علم هايي كه امروز در دست بشر است به خاطر اينكه فرضيه است و قابل بطلان است و قابل نفوذ است لذا حكمت نيست ولي حكمت يعني علمي كه دو دو تا چهار تاست. تمامش اصول مفروضه مطابق با واقع و حقايق است.
لذا به كسي هم كه حكم مي كند و به قاضي مي گويند حكيم، براي اين است كه بعد از صدور حكم، حکم او قابل بطلان نيست و قابل برگشت نيست. و به اطّبا قديم هم كه مي گفته اند حكيم به خاطر اين است كه مي خواستند بگويند كه علمشان قابل نفوذ نيست.
پس "لَااِلَهَ اِلَّاهُوَالعَزِيزُالحَكِيمُ" يعني خداوندِ جامعي كه همه صفات را دارد، نيست مگر «اَلله» كه «اَللهُ العَزِيزُ» است و غير قابل نفوذ است و قابل شناخت نيست مگر خودش معرفي كند و «اَلحَكِيمُ» است يعني داراي حكمت است. حكمت يعني علم غيرقابل بطلان.

"والسّلام عليكم و رحمة الله و بركاته"

 

منابع:

مطلب بالا پیاده شده درس گفتارهایی است در شرح خطابه ی غدیر لذا سعی شده است قالب کلی و جمله بندی آن تا حد ممکن حفظ شود .