به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز


جَلَّ عَنْ أَنْ تُدْرِكَهُ الْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ

يعني خدا بالاتر است. «جَلال» يعني بزرگي كه جنبه سلبي دارد. عظمتي كه جنبه سلبي دارد به اين معنا جنبه سلبي دارد كه نقايص ومحدوديت ها و حدود از خدا برداشته مي شود. لذا مي گوييم كه خداوند متعال «ذُوالجَلالِ» است «وَ الاِكرامِ» است.
«ذُوالجَلالِ» يعني صفات سلبيه از او برطرف مي شود. «اِكرام» اشاره است به صفات ثبوتيه و چيزهايي كه مثبت است.
خدا " اَجَلِّ " از اين است يعني بالاتر از اين است. بزرگتر از اين است كه اينها را داشته باشد.
اينجا رسول اکرم صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ مي فرمايند: «جَلَّ عَن اَن تُدرَكَهُ الاَبصارُ».
بالاتر و بزرگتر است خدا از اين كه ديده ها او را درك كند و دريابد. ديده ها خدا را درك نمي كند قطعا منظور از ديده ها در اينجا فقط ديده فيزيكي نيست.
ديده فيزيكي كه قطعا او را درك نمي كند و نمي بيند كه اين را همه مي دانند و خيلي روشن است منظور از اين
" جَلَّ عَن اَن تُدرَكَهُ الاَبصارُ " يعني بصرها و بصيرت ها هم نمي توانند خدا را درك كنند مگر خدا خودش، خودش را معرفي كند.
در دعاها هم داريم كه "يا مَن دَلَّ عَلی ذاتِهِ بِذاتِهِ هُوَ وَصَفَ نَفسَهُ". خدا خودش، خودش را بايد توصيف كند.
" سُبحَانَ اللهِ عَمَّا يَصِفُونَ اِلَّا عِبَادَ اللهِ المُخلَصِينَ " و امثال اين ها در قرآن و روایات و دعاها زياد است.
خدا بالاتر و بزرگتر است از اينكه بصرها و بصيرت ها، چه چشم هاي ظاهري و چه چشم هاي قلبي خدا را درك كنند، يعني به خدا احاطه پيدا كنند، "وَهُوَ يُدرِكُ الاَبصَارَ". اما خدا ديده ها را درك می كند و فهم می كند. خدا چون احاطه دارد به مردم و به تمام موجودات و مخلوقاتش.
ديده ها را و بصرها را و هم بصيرتها را خدا درك مي كند و برآنها مسلط است. و چون ديده ها مي شوند محاط، ديگر نمي توانند بر خدا محيط شوند.
مگر به اندازه كه خدا خود را به مردم معرفي كند كه در روايات داريم و در آيه هم داريم كه " وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى " كه در يك عالمي به نام عالم ميثاق و عهد و اَلَست و ذَر، خودش را خدا به موجودات معرفي كرده. مخصوصا به انسان ها.
لذا « وَهُوَ يُدرِكُ الاَبصَارَ » يعني دليل اينكه ابصار نمي توانند او را درك كنند براي اين است كه ، ابصار مدرَك خدا هستند.
مدرَك ديگر مدرِك نمي شود. اگر مدرَك، مدرِك بشود، اين يك نوع تناقض خواهد بود.
  
"والسّلام عليكم و رحمة الله وبركاته"

 

منابع:

مطلب بالا پیاده شده درس گفتارهایی است در شرح خطابه ی غدیر لذا سعی شده است قالب کلی و جمله بندی آن تا حد ممکن حفظ شود.