به نام خداوند همه مِهر مِهروَرز

محمد بن اشعث بن قیس کندی


محمد پسر اشعث بن قیس بود. این خانواده به دشمنی و کینه جویی با اهل بیت رسول خدا شهره بودند. اشعث که بزرگ قبیله‌ی کَنده بود با امیرالمومنین علیه السلام مخالف بود و وقتی به ناچار با ایشان بیعت کرد، در جنگ صفین از جمله کسانی بود که آب به آسیاب دشمن می‌ریخت و با این که به ظاهر در لشکر امیرالمومنین علیه السلام حضور داشت ولی در تحریک خوارج بر ضد امام علیه السلام نقش داشت.
مادر محمد ام فروه خواهرزاده‌ی خلیفه‌ی اول بود و این خود نشان می‌دهد که چرا این خانواده از اهل بیت کینه داشتند. خواهرش جعده همسر امام حسن مجتبی علیه السلام بود که با زهر آن حضرت را مظلومانه به شهادت رساند (الکافی- شیخ کلینی – جلد ۸ – صفحه ۱۶۷۱).
محمد بن اشعث کندی نیز از این قاعده مستثنی نبود. او بعد از شهادت امام حسن مجتبی علیه السلام با معاویه بیعت کرد و از جمله کسانی بود که علیه حجر بن عدی شهادت دادند و زمینه‌ی به شهادت رساندن او را فراهم کردند.


هنگامی که عبیدالله بن زیاد به کوفه آمد، محمد بن اشعث را به عنوان یکی از فرماندهان شهر کوفه انتخاب کرد. او در متفرق کردن اهالی کوفه از اطراف مسلم بن عقیل نقش داشت و خود فرمانده گروهی بود که برای دستگیری مسلم پیش قدم شد. هنگامی که مسلم را یافتند محمد بن اشعث با امان دادن به مسلم بن عقیل او را وادار به تسلیم کرد (الکامل- ابن اثیر- جلد چهارم- صفحه ۳۳).
محمد در واقعه‌ی کربلا نیز حضور داشت و از سپاهیان عمر سعد بود. او در روز عاشورا قبل از شروع جنگ، هنگام رجزخوانی، انتساب امام حسین علیه السلام به پیامبر اکرم صلی الله و علیه و آله را انکار کرد و کوفیان را به جنگ و کشتن حضرت تشویق نمود. امام حسین علیه السلام از این حرف او غمگین شده و محمد بن اشعث کندی را نفرین نمودند (بحار الانوار- علامه مجلسی- جلد ۳۵- صفحه ۳۰۲).
وقتی مختار ثقفی قیام کرد محمدبن اشعث یکی از اولین کسانی بود که بر ضد او شورید. مختار دستور قتل او را داد و حوشب بن یعلی همدانی را مامور دستگیری او کرد. حوشب بن یعلی قصر و روستای اشعث در قادسیه را محاصره کرد، ولی محمد توانست از راه‌های مخفی از آن جا فرار کند.
پس به دستور مختار قصر او را ویران کردند. محمد بن اشعث یک بار دیگر به کوفه بازگشت و در شورش علیه مختار شرکت کرد. شورشی که با کمک محمد بن مالک اشتر نخعی سرکوب شد. پس بار دیگر محمد پسر اشعث وادار شد از کوفه فرار کند. این بار محمد به بصره گریخت و به سپاهیان مصعب بن زبیر پیوست و با زبیریان بیعت کرد. در سال ۶۷ هجری قمری زمانی که لشکر مصعب با سپاهیان مختار وارد جنگ شدند، محمد بن اشعث نیز از فرماندهان سپاه مصعب بود. او در همان نبرد به دست شخص مختار کشته شد (الثقات- ابن حبان- جلد ۵- صفحه ۳۵۲).