به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز


امور اجتماعى در عيد غدير

اظهار سرور قلبى و زبانى


- اميرالمؤمنين عليه السلام مى فرمايد: در اين روز، روى خوش با يكديگر داشته باشيد، و در ملاقاتهايتان اظهار سرور و شادى نمائيد. [ عوالم: ج 3:15 ص 209. ]
- امام صادق عليه السلام فرمود: روز غدير روزى است كه به عنوان اظهار سرور از نعمت ولايت كه خداوند بر شما منت گذارده، بايد شكر و حمد خدا نمائيد. [ بحارالأنوار: ج 37 ص 170. ]
- امام رضا عليه السلام فرمود: اين روز، روزِ تبسم بر روى مؤمنين است. هر كس در اين روز بر روى برادر مؤمن خود تبسم كند خداوند در روز قيامت نظر رحمت به او مى نمايد و هزار حاجت او را بر مى آورد، و قصرى از دُرّ سفيد در بهشت برايش بنا مى كند. [ عوالم: ج 3:15 ص 223. ]

تبريك و تهنيت گفتن

- امام صادق عليه السلام فرمود: هرگاه در اين روز برادر مؤمن خود را ملاقات كردى بگو:
'الْحَمْدُ للَّهِِ الَّذي أَكْرَمَنا بِهذَا الْيَوْمِ وَ جَعَلَنا مِنَ الْمُؤْمِنينَ، وَ جَعَلَنا مِنَ الْمُوفينَ بِعَهْدِهِ الَّذي عَهِدَهُ إِلَيْنا وَ ميثاقِهِ الَّذي واثَقَنا بِهِ مِنْ وِلايَةِ وُلاةِ أَمْرِهِ وَالْقُوَّامِ بِقِسْطِهِ وَ لَمْ يَجْعَلْنا مِنَ الْجاحِدينَ وَ الْمُكَذِّبينَ بِيَوْمِ الدّينِ'.
'شكر خداى را كه ما را به اين روز گرامى داشته و ما را از مؤمنان و از وفاداران به پيمانى كه با ما بسته و عهدى كه درباره ى واليان امرمان و بر پا دارندگان عدالت از ما گرفته قرار داده است، و ما را از منكران و تكذيب كنندگان روز قيامت قرار نداده است'. [ عوالم: ج 3:15 ص 215. ]
- امام رضا عليه السلام فرمود: در اين روز به يكديگر تهنيت و تبريك بگوئيد، و هرگاه برادر مؤمن خود را ملاقات كرديد چنين بگوئيد:
'الْحَمْدُ للَّهِِ الَّذي جَعَلَنا مِنَ الْمُتَمَسِّكينَ بِوِلايَةِ أَميرِالْمُؤْمنينَ عليه السلام'. 'سپاس خدايى را كه ما را از تمسك كنندگان به ولايت اميرالمؤمنين عليه السلام قرارداده است'. [ عوالم: ج 3:15 ص 223. ]
- در بخش دوم ذكر شد كه پيامبر صلى اللَّه عليه و آله در غدير خم به مردم دستور دادند كه به خود ايشان و به اميرالمؤمنين عليه السلام تبريك و تهنيت بگويند، و مى فرمود: 'هَنِّئُوني، هَنِّئوني'. [ الغدير: ج 1 ص 271 و 274. در اين باره به قسمت سوم از بخش دوم اين كتاب مراجعه شود. ]

جشن گرفتن عمومى

- جشن گرفتن به معناى اجتماع عده اى به مناسبتى شادى آور و مسرور كننده است. به عبارت ديگر 'جشن' به معنى عيد گرفتنِ دست جمعى و نمونه ى بارز آن است.
- اميرالمؤمنين عليه السلام روز غديرى را كه با جمعه مقارن شده بود جشن گرفتند و در خطبه اى به همين مناسبت، مطالب مفصلى درباره ى غدير و عيد گرفتن آن فرمودند. پس از نماز، حضرت به اتفاق اصحابشان به منزل امام مجتبى عليه السلام كه جشنى در آن برپا كرده بود رفتند و پذيرايى مفصلى انجام شد. [ عوالم: ج 3:15 ص 209. ]
- امام رضا عليه السلام در روز غديرى روزه گرفتند و براى افطار عده اى را دعوت نمودند، و براى آنان سخنان مفصلى درباره ى غدير فرمودند، و به منازل آنان هدايايى فرستادند. [ عوالم: ج 3:15 ص 221. ]
- اميرالمؤمنين عليه السلام درباره ى عيد غدير فرمود: در اين روز كنار يكديگر جمع شويد تا خداوند امور شما را جمع و درست نمايد. [ عوالم: ج 3:15 ص 209. ]
- سرودن و خواندن اشعار نيز تناسب تامى با جشن عمومى غدير دارد كه در واقع نوعى يادبود و يادگار است و با شيرينى خاصى كه در شعر نهفته است طراوتِ جشن بيشتر مى شود.
شعر گفتنِ حسان بن ثابت به مناسبت مراسم غدير كه با اجازه ى شخص پيامبر صلى اللَّه عليه و آله در اولين جشن غدير صورت گرفت مؤيد اين مطلب است. [ عوالم: ج 3:15 ص 41. در اين باره به قسمت سوم از بخش دوم اين كتاب مراجعه شود. ]

لباس نو پوشيدن

- امام رضا عليه السلام فرمود: اين روز، روزِ زينت كردن است. هر كس خود را براى روز عيد غدير زينت كند خداوند گناهان او را مى آمرزد، و ملائكه اى به سوى او مى فرستد كه براى او حسنات بنويسند و تا سال آينده درجات او را بالا ببرند. [ عوالم: ج 3:15 ص 224. ]
- امام رضا عليه السلام در روز عيد غديرى به منازل عده اى از خواص اصحابشان البسه ى نو حتى انگشتر و كفش فرستادند، و احوال ظاهرى آنان و اطرافيان خود را تغيير دادند، و لباسهاى عادى روزانه را به لباسهاى مناسب عيد تغيير دادند. [ عوالم: ج 3:15 ص 221. ]

هديه دادن

- اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود: در اين روز نعمتهاى خداوند را به يكديگر هديه دهيد همانطور كه خداوند بر شما منت نهاده است. [ عوالم: ج 3:15 ص 209. ]

ديدار مؤمنان

- امام رضا عليه السلام فرمود: هر كس در اين روز مؤمنان را زيارت كند و به ديدار آنان رود خداوند بر قبر او هفتاد نور وارد مى كند و قبر او را وسيع مى نمايد، و هر روز هفتاد هزار ملائكه در قبرش او را زيارت مى كنند و او را به بهشت بشارت مى دهند. [ عوالم: ج 3:15 ص 224. ]

توسعه بر خانواده و برادران

- اميرالمؤمنين عليه السلام در روز عيد غديرى فرمود: وقتى از اين اجتماعتان برگشتيد بر عيال خود توسعه دهيد و با برادران خود نيكى كنيد.... به يكديگر نيكى كنيد تا خداوند الفت و انس شما را بر قرار فرمايد. [ عوالم: ج 3:15 ص 209. ]
- اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود: احسان در اين روز موجب رشد مال و زياد شدن آن مى گردد. [ عوالم: ج 3:15 ص 209. ]
- امام رضا عليه السلام فرمود: هر كس در اين روز بر عيالش و بر خودش وسعت دهد خداوند مالش را زياد مى كند. [ عوالم: ج 3:15 ص 223. ]

عقد اخوّت و برادرى

يكى از مراسمى كه براى عيد غدير ذكر شده برنامه ى 'عقد اُخُوّت' است، به اين معنى كه برادران دينى- طى يك سنت اسلامى- برادرى خود را مستحكم مى نمايند و با يكديگر پيمان مى بندند كه در آخرت نيز به ياد يكديگر باشند. در ضمن درباره ى حقوق برادرى اسلام كه بسيار زياد است و مراعات آنها احتياج به مواظبت دارد از يكديگر حليت مى گيرند، و با همين حلاليت بار ديگر خود را متوجه لزوم مراعات آنها مى نمايند.
كيفيت اجراى عقد اُخُوّت چنين است: [ مستدرك الوسائل "محدث نورى" چاپ قديم ج 1 ص 456 باب 3، از كتاب زاد الفردوس نقل كرده است. همچنين از شيخ نعمة اللَّه بن خاتون عاملى نقل كرده كه بر اين مطلب از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله نصّ وارد شده است. همچنين مرحوم فيض كاشانى در كتاب خلاصه الأذكار، باب دهم "ص99" برنامه ى 'عقد اُخُوّت' را ذكر نموده است. ]
دست راست خود را در دست راست برادر مؤمن مى گذارى و مى گويى:
'واخَيْتُكَ فِى اللَّهِ وَ صافَيْتُكَ فِى اللَّهِ وَ صافَحْتُكَ فِى اللَّهِ، وَ عاهَدْتُ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ وَ رُسُلَهُ وَ أَنْبِيائَهُ وَ الْأَئِمَّةَ الْمَعْصُومينَ عَلَيْهِمُ السَّلامُ عَلى أَنّي إِنْ كُنْتُ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَ الشَّفاعَةِ وَ أُذِنَ لي بِأَنْ أَدْخُلَ الْجَنَّةَ لا أَدْخُلُها إِلاَّ وَ أَنْتَ مَعي'.
'با تو در راه خدا برادرى و يك روئى "با صفائى" مى نمايم و دست مى دهم، و با خدا و ملائكه اش و رسولان و انبيائش و امامان معصوم عليهم السلام پيمان مى بندم كه اگر من از اهل بهشت و اهل شفاعت بودم و به من اجازه ى ورود به بهشت داده شد، وارد آن نشوم مگر آنكه تو نيز همراه من باشى'.
آنگاه برادر دينى در جواب او بگويد: 'قَبِلْتُ': 'قبول كردم'. سپس بگويد: 'أَسْقَطْتُ عَنْكَ جَميعَ حُقُوقِ الْاُخُوَّةِ ما خَلاَ الشَّفاعَةَ و الدُّعاءَ وَ الزِّيارَةَ': 'همه ى حقوق برادرى را از تو ساقط كردم "و بر تو بخشيدم" مگر شفاعت و دعا و زيارت را'.