به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز

درس 42: خشیت در خفا و علناً



پیامبر اکرم در خطابه ی غدیر می فرمایند: "الا ان اولیائهم الذین یخشون ربهم بالغیب لهم مغفره و اجر کبیر" (1).
فراز فوق در بیان دوستان ائمه علیهم السلام می باشد، که پیامبر اکرم ویژگی شاخص آنان را خداترسی ایشان از پروردگار در خفا بیان می فرمایند.
همه مردم فطرتاً در بعضی مسائل، مقابل دیگران ملاحظه کرده و از انجام آن خودداری می کنند ولی اولیاء خدا، غیب، و شهودی یکسان داشته و از انجام کارهای ناروا پرهیز می کنند. قرآن نیز می فرماید: "ان ربک ==== ". به درستی که خدای تو در کیمنگاه است.
نکته بسیار ظریفی که در این آیه مطرح است این است که خدا را با لفظ رب آورده، چرا که رب به معنای پروردگار است و چون خدا مربی و پرورش دهنده انسان است و رازق روزی و عامل حرکت و جنب و جوش ما می باشد و به عبارتی ما را پروردگاری می کند و از آنجا که یک مربی همواره مراقب متربی می باشد، لذا خداوند در این آیه با لفظ رب اشاره کرده است که پروردگار همواره در کمین است و ناظر بر اعمال عیان و خفی ما می باشد.
ترس نیز دو جور است، یکی ترس بی علت، مانند ترس از حاکم جائی که ممکن است بی علت ما را شکنجه کند و نوع دوم ترس، ترس از قاضی عادل است که اگر این قاضی عادل پرونده ما را بخواند، و ما را به خاطر کوتاهی مستوجب عذاب بداند، ترس سراپای وجود ما را می گیرد.
این نوع ترس در حقیقت ترس از اعمال خودمان می باشد. لذا در ادامه‌ی عبارت، غفران و رحمت الهی را برای آن دسته از اولیاء دین خدا که هم سرّاً و هم در علناً از خدا می ترسند قرار می دهد. چرا که واقعاً از خدا می ترسند و اجر بزرگ شامل حال آنان می شود.
البته این فراز می تواند اشاره به منافقانی باشد که در روز عید غدیر سال ده هجری به عنوان مستمع در محل غدیر حاضر بودند و به آنها تذکر دهد که اعمال شما در خفا مثل رم دادن شتر پیامبر، پیمان صحیفه یا فتنه در سقیفه، همه و همه منظر نظر  باری تعالی می باشد و خداوند به همه اعمالتان آگاه است.
اگر انسان در غیبت از خدای خود بترسد، بسیاری از گناهان را مرتکب نشده و خدا نیز با عنایت بیشتری با او رفتار می کند و البته نیز مغفرت الهی و از آن بالاتر، رضوان شامل حال او می گردد. به امید آنکه ما نیز در زمره اولیاء الله قرار گیریم.

 

منابع

1) سروش آفتاب، ص 66