به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز

درس 43: شکر نعمت یک وظیفه اخلاقی



پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در ابتدای بخش دهم خطابه می فرمایند:
"معاشر الناس، ان الحج و العمره من شعائر الله، ؛فمن حج البیت اواعمر فلاح جناح علیه ان یطوف بهما و من تطوع خیراً فان الله شاکر علیم" (1).
حج و عمره از شعائر الهی است. کسانی که مقصد خانه خدا کنند یا عمره انجام دهند ترسی بر آن ها نیست که طواف کنند و کسانی که از کار خیر اطاعت کنند، خداوند متعال هم شکرگزار و هم دانا است.
در این فراز این درس اخلاقی مطرح شده که به بیان آن می پردازیم:
بیان قانون الهی: "و من تطوع خیراً فان الله شاکر علیم"
در قسمت اول آیه دستور الهی مطرح شده است که آن انجام حج و عمره می باشد و از آنجا که انجام حج و عمره از کارهای خیر می باشد، مطیع از کارِ خیر را مستوجب شکرگزاری خدا دانسته و سپس می فرماید، هر کار خیر شما را خداوند آگاهی دارد.
در این فراز ضمن اینکه پیامبر یک قانون و فرمول الهی را مطرح می فرمایند، به مخاطب دلگرمی می دهند که این کار خیرش را خداوند آگاهی داشته و مطیع  است. چرا که بارها شده که ما در این دنیا کار خیری انجام داده ولی طرف متوجه این عمل ما نشده است که باطناً اظهار نارضایتی کرده ایم.
اگرانسان در اندیشه انجام کار خیری باشد، خدا در توفیق را باز می کند. چرا که او خبردارد و از طرفی شاکر و سپاس گزار است و سپاس ذات مقدس او برای ما، باز کردن راه خیر و توفیق بعدی است. پیامبر ضمن بیان این فرمول الهی دو صفت نیز از خداوند عنوان فرموده؛  صفت شکر به ما می آموزد که خدای قادر متعال از بنده خردِ ناچیز سپاس گزار است، پس تو هم نسبت به هم نوع خود سپاس گزار و شاکر باش. چرا که شکرگزاری و سپاس همواره به انسان عزت می دهد و طلبکاری از دیگران (توقع از دیگران) باعث می شود که هیچ وقت انسان قانع نباشد.
بعضی از ما، چنین فکر می کنیم که همه چیز وظیفه دیگران است و علتش هم این است که همیشه به دیگران نگاه می کنیم و به شرایط خودمان دقت نمی کنیم.
اگر در مقابلِ توقعی که از دیگران داریم کمی به فکر فرو رفته که ما چه عملی برای دوستمان انجام داده ایم که انتظار چنین پاسخی را داریم، شاید سطح توقع و انتظارمان کاهش یافته و زبانمان به شکر و سپاس باز می شود.
خداوند به همه ما توفیق شکرگزاری از احسان دیگران و در رأس آنها شکر نعمت ولایت امیرمؤمنان علی علیه السلام را عنایت فرماید.

 

منابع

1) سروش آفتاب، ص 76