به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز

درس 45: توبه واقعی عامل ترقی



پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در خطابه ی غدیر بیشتر حول 4 موضوع سخنرانی فرموده اند که آن چهار موضوع عبارتند از: صلوه، زکوه، حج و عمره که همه این 4 مورد جزء احکام می باشد ولی به مناسبت این که از حج باز می گشته اند در مورد حج بیشتر صحبت کرده اند، که فرازی را با هم بررسی می نماییم. "معاشرالناس، ما وقف بالموقف مؤمن الا غفرالله له ما سلف من ذنبه الی وقته ذالک، فاذا انقضت حجته"(1)
یکی از مهمترین اعمال حج، وقوف می باشد که به معنای مطلق توقف در یک زمین بوده و به ترتیب وقوف در عرفات نیم روز، وقوف در مشعر حتی 5 دقیقه، وقوف در منی 13 روز  و همچنین وقوف عمومی به معنای مطلق بودن در مقام ابراهیم، هجر اسماعیل و یا سعی صفا و مروه و غیره می باشد.
پیامبر در بیان فوق می فرمایند: در هیچ محلی مؤمن توقف نمی کند مگر اینکه خدا او را می بخشد و تمام گذشته هایش را تا آن زمان مورد عفو قرار می دهد. و اما نکته اخلاقی این فراز از این قسمت به بعد می باشد که می فرمایند:
موقعی که حج آن مؤمن تمام شد، کار خودش را از نو شروع می کند. یعنی این شخص باید بداند که گذشته اش پاک و محو شده و حالا باید از ابتدا شروع کند. طبق روایات وارده، مَواقفی که انسان بخشیده می شود همان مواقف حج می باشد. اما در روایات دیگری نیز که از حضرات معصومین علیهم السلام به ما رسیده است، خداوند متعال از باب رحمت مواضع دیگری را نیز به منظور بخشش گناه گناهکاران قرار داده که از آن جمله، بخشش گناه زن باردار هنگام وضع حمل است (درد زایمان) یا اگر مؤمنی در طلوع آفتاب 70 مرتبه ذکر استغفرالله و اتوب الله بگوید و یا در غروب آفتاب 70 مرتبه ذکر استغفرالله و ربی و اتوب الیه بگوید گناهش بخشیده خواهد شد. در هنگام نماز نیز توصیه شده است که این آیه مبارکه را در هنگام تکبیره الحرام بخوانیم. "انی وجهت وجهی للذی فطرالسموات و الارض حنیفاً مسلماً و ما انا من المشرکین، ان الصلوه تنهی عن الفحشاء و المنکر"  بعد از نماز انشاالله گناهان آمرزیده خواهد شد.
طبق سیره بزرگان و اولیای دین و حضرات معصومین علیهم السلام، انسان همواره باید از گذشته‌ی خوب خود نیز توبه و استغفار کند، چرا که انسان ها همیشه در غفلت به سر می برند و گذشته‌ای را سپری کرده اند که می توانسته اند، با اندکی توجه به نحو شایسته تری بندگی خداوند را کرده و کمتر در آن مواقف مرتکب گناه شوند. لذا در دعاهای  +++   از اهل بیت علیهم السلام مخصوصاً امام سجاد علیه السلام نقل است که ایشان از نماز خود، پس از نماز، عذرخواهی می فرمودند و به آستان ربوبی عرض می کردند: خدایا این نماز من فقط در سطح من بود و شایسته‌ی جایگاه ربوبی تو نبود و به این طریق از نماز خود عذرخواهی می نمودند.
اینک ما هم از گذشته خود واقعاً پشیمان باشیم و سعی کنیم گناهان گذشته را تکرار نکنیم. باشد که مورد لطف و عنایت حضرت حق قرار گیریم.

 

منابع

1) سروش آفتاب، ص 76