به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز

درس 48: یاد مرگ، انسان ساز



در اینجا به بیان یک تذکر اخلاقی مستقیم از پیامبر صلی الله علیه و آله اشاره کرده که می فرمایند:
"اذْكُرُوا الْمَمَاتَ وَ الْحِسَابَ وَ الْمَوَازِينَ وَ الْمُحَاسَبَةَ بَيْنَ يَدَيْ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الثَّوَابَ وَ الْعِقَابَ"(1)
مرگ را یاد کنید، همچنان جهان آخرت، حساب، ترازوها، محاسبه فرشتگان در مقابل دیدگان خداوندِ جهانیان و ثواب و عقاب را یاد کنید.
انسان ها همواره در سه حالت ، توصیه به یاد مرگ شده اند، اول هنگامی که بسیار خوشحال هستند، در این حالت اگر انسان به یاد مرگ و آن ساعات و اوقات سخت بیفتد، حالت شادی و سرمستی او تعدیل می شود و دیگر حالت شادی او همراه با گناه و یا در راه غیرخدا نمی باشد. در روایات اخلاقی صادره از اهل بیت علیهم السلام مرگ به عنوان منهدم کننده و درهم شکننده لذّات معرفی شده و فرموده اند: (اذکروا هادم اللذات)(2)
دوم هنگامی که انسان حالت ناراحتی دارد، آن هنگام اگر انسان به یاد مرگ بیفتد و کوتاهی و گذرا بودن این دنیا را به یاد داشته باشد، بار سنگین ناراحتی ها و مشکلات را راحت تر به دوش می کشد. چرا که می داند این ناراحتی ها به زودی سپری شده و دنیا به سرانجام می رسد.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در این فراز، از معاد و حساب نیز یاد کرده اند. و می فرمایند: بدانید که خدا حساب داشته و او حساب می کشد. در روایات اسلامی است که روز قیامت، در اولین ایستگاه 4 مورد از انسان سؤال می شود:
1)جوانی در چه راهی صرف شد 2) پولی که در چه راه هایی صرف شده است 3) عمری که در چه مسیری تلف شده است 4) و از محبت اهل بیت علیهم السلام. در اینجا پیامبر صلی الله علیه و آله تأکید می کنند که کارهایتان را با ترازو توزین  کنید، ترازوی نماز، روزه، حج، نگاه، سخن، زندگی و غیره که این ترازوهای مجسم، خود اهل بیت علیهم السلام هستند، چرا که فرموده اند: "نحن الموازین القسط" . (3)
در جای دیگر در زیارت امیرالمؤمنین علیه السلام می خوانیم: " السَّلَامُ عَلَى مِيزَانِ‏ الْأَعْمَالِ "(4) . امیرالمؤمنین ترازوی کردارها می باشد. چرا که اعمال ما با ایشان سنجیده می شود. زیرا که ایشان امام بوده، و از آنجا که امام به معنای الگو نیز می باشد، لذا ملاک سنجش اعمال ما هستند.
اگر انسان همواره به یاد چنین روزی باشد، طبیعی است که خود را برای این روز آماده کرده و اعمالی را مرتکب نمی شود که مایه‌ی شرمساری در پیشگاه خداوند متعال باشد. از خداوند متعال مسئلت می نمائیم ما را موفق به اعمال و کرداری گرداند که مرضی خود و اهل بیت گرامی اش است تا در آن مواقفِ حساس، از آبرومندان باشیم.

 

منابع

1) سروش آفتاب، ص 84
2) بحار الأنوار (ط - بيروت) / ج‏6 / 133 / باب 4 حب لقاء الله و ذم الفرار من الموت
3) تفسير الصافي / ج‏3 / 341 / [سورة الأنبياء(21): آية 47]
4) بحار الأنوار (ط - بيروت) / ج‏97 / 287 / باب 4 زياراته صلوات الله عليه المطلقة التي لا تختص بوقت من الأوقات