به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز

درس 50: رضایت از خدا،  گوهری ناب



یکی از امور ابتکاری پیامبر صلی الله علیه و آله در خطابه ی غدیر، گرفتن اقرار و تعهد از حاضران با دیکته کردن جملات و عبارات به آنان می باشد. جایی که می فرمایند: "فَقُولُوا بِأَجْمَعِكُمْ: «إِنَّا سَامِعُونَ‏ مُطِيعُونَ‏ رَاضُونَ‏ مُنْقَادُونَ لِمَا بَلَّغْتَ عَنْ رَبِّنَا وَ رَبِّكَ فِي أَمْرِ عَلِيٍّ وَ أَمْرِ وُلْدِهِ مِنْ صُلْبِهِ مِنَ الْأَئِمَّةِ نُبَايِعُكَ عَلَى ذَلِكَ بِقُلُوبِنَا وَ أَنْفُسِنَا وَ أَلْسِنَتِنَا وَ أَيْدِينَا...»"(1)
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ضمن بیان یک اصل اعتقادی مهم که آن امامت و ولایت امیرمؤمنان می باشد، واژه هایی به کار برده اند که آن الفاظ، کاربرد اخلاقی دارند.آن عبارات، عبارتند از: "انا سامعون مطیعون راضون منقادون" ما شنونده هستیم و شنیدیم، اطاعت می کنیم، خشنودیم و گردن گذاری می کنیم.
عبارات فوق، الفاظی هستند که در تکامل اخلاقی، به انسان کمک می کنند. انسان باید حرف شنو باشد، البته نه هر حرفی را، بلکه حرفِ حق شنو و نه تنها فقط بشنود بلکه شنیدن و عمل کردن است. یعنی بشنود، بپذیرد و به کار بندد. تفاوت بین سامع و مستمع این است که سامع می شنود و بنای عمل دارد.
پیامبر صلی الله علیه و آله با به کاربردن این عبارت به مخاطبین تلقین می کنند که حرف حقی که از من می شنوید، دارای اهمیت بوده و آن را به کار بندید. یکی از مصادیق تواضع این است که انسان هر حرف حقی را، حتی از کوچکتر از خود شنید، بپذیرد. سپس ادامه می دهند: "مطیعون". اطاعت می کنیم.
از چه چیز؟ از آنچه شما از طرف خدا آورده اید که حق است. اطاعت از حق نیز، آن اطاعتی است که با میل و خوشحالیِ دل همراه باشد. نکته سوم: "راضون". پیامبر صلی الله علیه و آله می فرمایند: مواظب باشید در حرف حق شنیدن و ++++   کردن حتماً خشنود باشید و قلباً تسلیم حق باشید. یکی از صفات برجسته مؤمنان و عاملان به عمل صالح، که در رأس همه آنها ائمه علیهم السلام هستند، این است که " رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْه "(2) است.
راضی شدنِ خدا از بنده خیلی سخت نیست زیرا خداوند سراپا مهربانی بوده و ممکن است به خاطر گفتن یک یا الله همه گناهان ما را ببخشد ولی راضی بودن بنده از خدا کمی دشوار است چرا که بنده باید به تمام قضا و قدر الهی نو امر و نهی  راضی باشد. قطعاً شیطان در این مسیر نهایت تلاش خود را انجام می دهد تا بنده را همواره از خدای خود در معرض انتقاد قرار دهد و این انتقاد از مراحل بالاتر، موجب می شود که بنده به عصیان و نافرمانی کشیده شود. لذا رضایت بنده از خدا، گوهری ناب می باشد که به این سادگی به دست نمی آید.
و نکته آخر که از همه آنها کاربردی تر است، عبارت "منقادون" می باشد. این کلمه از ریشه‌ی قید و انقاد بوده و به معنای حلقه و زنجیر گردن می باشد. یعنی زنجیر بر گردن انداختن و خود را مقید به آن چیز کردن که در مورد ارباب و بنده گفته می شود. "منقادون" یعنی در برابر حرفِ حق تو، گردن گذاری می کنیم و خود را مقید می کنیم. سپس در ادامه می فرمایند:
" نُبَايِعُكَ عَلَى ذَلِكَ بِقُلُوبِنَا وَ أَنْفُسِنَا وَ أَلْسِنَتِنَا وَ أَيْدِينَا ". با قلب و جانمان، با زبانمان و قرتمان  (الک نشانه قدرت است) . یعنی ما هر چه داریم در راه اطاعت و رضای الهی و گردن گذاری خدا با تو تبعیت می کنیم.
این نکات اخلاقی، همواره انسان را در مقابل حرفِ حق سربلند و سرافراز بار می آورد. این الفاظ  خدا و پیامبر و اهل بیت علیهم السلام تا پدر و مادر، استاد و همه کسانی که حرف حق می زنند، واژه هایی کاربردی هستند. در روایات اسلامی نیز به ما توصیه شده است که در برابر حق روحیه اطاعت و رضایت و انقیاد از حق داشته باشیم. ازخداوند متعال مسئلت می نمائیم به ما روحیه حق شنوی، اطاعت از حق با میل و رغبت و +++   رضایت الهی و از آن مهمتر رضایت از خداوند متعال را عنایت فرماید.

 

منابع

1) سروش آفتاب، ص 86
2) (98) البينة : 8