به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز

 

احتجاجات به حدیث غدیر

 

الف) احتجاج امام على‏ علیه السلام

امام على ‏علیه السلام بعد از وفات پیامبرصلى الله علیه وآله وسلم در هر زمانى كه شرایط مناسب بود حقانیت خود را از هر راه ممكن به اثبات مى ‏رساند كه از آن جمله تذكر به حدیث غدیر مى ‏باشد. اینك به مواردى اشاره مى‏ شود.
 

۱- روز شورا:

در مناقب خوارزمى و فرائد السمطین از ابى الطفیل عامربن واثله نقل شده كه گفته: من در روز شورا كنار على‏ علیه السلام بودم و شنیدم كه حضرت به اعضاى آن شورا مى ‏گفت: هر آینه به چیزى احتجاج خواهم كرد كه هیچ كدام از شما نمى ‏تواند آن را منكر شود. سپس فرمود: شما را به خدا سوگند آیا در میان شما كسى هست كه رسول خداصلى الله علیه وآله وسلم در حق او فرموده باشد: من كنت مولاه فعلى مولاه، اللهم وال... گفتند به خدا هرگز

 

۲- ایام خلافت عثمان:

 
در فرائد السمطین از سلیم‏بن قیس هلالى نقل شده كه على‏ علیه السلام را در عصر خلافت عثمان در مسجد پیامبر صل الله علیه و آله مشاهده كردم در حالى كه جماعتى در مسجد مشغول ذكر فضیلت و سوابق قریش بودند. جماعت از حضرت پرسیدند كه چرا ایشان سخن نمى ‏گوید و حضرت طى بیانى به این جا رسیدند كه پیامبر در خطبه ‏اى مرا در غدیر خم منسوب به خلافت كردند و فرمودند: هر كس من مولاى اویم على مولاى او است...

 

۳-  در اجتماع كوفه (روز رحبه):

 
زمانى كه به حضرت خبر رسید كه مردم وى را در ادعاى حقانیت خود بر خلافت متهم مى‏سازند در میدان كوفه حاضر شده و به حدیث غدیر استشهاد كردند.
این استشهاد به حدى شایع و علنى بوده كه بسیارى از تابعین آن را نقل كرده و علما نیز با سندهاى مختلف آن را آورده ‏اند.


 

۴-  در جنگ جمل:

 
 حضرت على‏ علیه السلام در روز جمل كسى را به دنبال طلحه فرستاده و به او گفتند: به خدا قسم نشنیدى كه پیامبرصلى الله علیه وآله وسلم فرمودند: من كنت مولاه...؟ گفت: آرى. حضرت فرمود: پس چرا با ما جنگ مى ‏كنى؟

 

۵- احتجاج در روز صفین:

 
سلیم ‏بن قیس هلالى در كتاب خود نقل مى‏ كند كه امیرالمؤمنین ‏علیه السلام در صفین در ذكر مناقب خود به حدیث غدیر متذكر شدند.

 

ب) احتجاج اهل بیت به حدیث غدیر:

 
اهل بیت هر زمانى كه شرایط را مناسب مى‏ دیدند به این حدیث احتجاج مى‏ كردند. 

 

احتجاج حضرت زهرا علیها السلام به حدیث غدیر

 
شمس الدین جزرى دمشقى به سند خود از ام كلثوم دختر فاطمه‏ علیها السلام و او از فاطمه زهراعلیها السلام نقل كرده كه حضرت فرمودند: آیا فراموش كردید گفتار رسول خداصلى الله علیه وآله وسلم را در روز غدیر خم كه فرمودند: هر كس من مولاى اویم پس على مولاى او است و گفتارش كه فرمودند: تو نزد من همانند هارون نزد موسى هستى

 

احتجاج امام حسن‏ علیه السلام به حدیث غدیر

احتجاج امام حسین‏ علیه السلام به حدیث غدیر

 

ج) احتجاج دیگران به حدیث غدیر:

غیر از اهل بیت‏ علیهم السلام نیز در مواردى خاص به حدیث غدیر احتجاج و تمسك كرده ‏اند و این دلالت دارد كه این حدیث نزد عموم مسلمانان از جایگاه ویژه ‏اى برخوردار است.
 

منابع:

۱- جوینى، فرائد السمطین، ص ۳۱۲، ح ۲۵۰.
۲- ابن ابى الحدید، شرح نهج‏ البلاغه، ج ۴، ص ۷۴؛ ابن الاثیر، اسد الغابه، ج ۳، ص ۳۰۷؛ ابن حنبل، المسند، ج ۱، ص ۱۳۵، ح ۶۴۲؛ هیثمى، مجمع الزوائد، ج ۹، ص ۱۰۷ و...؛ ابن كثیر، السیرة النبویة، ج ۴، ص ۴۱۹؛ ابن عساكر، ترجمة الامام على ‏بن ابى‏طالب، ج ۲، ص ۱.
۳-  نیشابورى، المستدرك، ج ۳، ص ۳۷۱؛ خوارزمى، المناقب، ص ۱۸۲، ح ۲۲۱؛ هیثمى، ابابكر، مجمع الزوائد، ج ۹، ص ۱۰۷.
۴- سلیم، كتاب سلیم، ص ۴۲۲.
۵- الامینى، الغدیر، ج ۱، ص ۱۲۷، به نقل از: جزرى، اسنى المطالب.
۶- قندوزى، ینابیع الموده، ج ۳، ص ۳۶۹.
۷- سلیم، كتاب سلیم، ص ۳۲۱.
۸- خوارزمى، المناقب، ص ۱۹۹، ح ۲۴۰؛ ابن ابى الحدید، شرح نهج‏ البلاغه، ج ۲، ص ۲۰۶؛ ابویعلى موصلى، المسند، ج ۱۱، ص ۳۰۷، ح ۶۴۲۳؛ هیثمى، مجمع الزوائد، ج ۹، ص
۱۰۵.۹.ابن مغازلى، المناقب، ص ۱۱۲، ح ۱۵۵؛ ابن حجر هیثمى، الصواعق المحرقه، ص ۱۲۶؛ ذهبى،
میزان الاعتدال، ج ۱، ص ۴۴۱، رقم ۱۶۴۳.