به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز



بی شک یکی از بزرگ ترین دانشمندان تاریخ تشیع، که حق فراوانی بر تک تک مؤمنین پس از خود دارد، ثقة الاسلام شیخ ابوجعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق كلینى رازى رحمة الله علیه است.
این دانشمند عمیق و محدث بصیر، در كُلِین (بر وزن حسین) که روستای است در 38 كیلومترى جنوب غربى شهر رى كنونى (كه پنج كیلومتر از جاده دور است) چشم به جهان گشود. مرحوم كلینى در آنجا شیخ و پیشواى شیعه بود و سپس به بغداد مسافرت كرد و در آنجا هم به تدریس و فتوى اشتغال داشت.
سال ولادت وی دقیقاً معلوم نیست، ولى وفاتش در 328 یا 329 بوده است و سفراء امام زمان عجل الله تعالی فرجه، یعنى نواب خاصّ آن حضرت را درك كرده و احادیث و اخبار را از دست اوّلش اخذ كرده است.
شاید بتوان مهم ترین خدمت شیخ کلینی به تشیع را نگارش کتاب کافی (الکافی) دانست، که یکی از کتب چهارگانه و اصلی (پس از قرآن) شیعه، محسوب می شود. شاید جمع آوری احادیث این کتاب، در دوران غیبت صغری علت این برتری باشد؛ تا جایی که بعضى از علما معتقدند كه كتاب كافى بر صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه  الشریف عرضه شده، و آن حضرت فرمودند: "الكافى كاف لشیعتنا" : «همین كتاب كافى شیعیان ما را بس است»


معلوم نیست كه مرحوم كلینى كتاب كافى (که در عامه مردم ایران بیشتر به اصول کافی شهرت دارد) را در كجا و از كجا و از چه سالى شروع كرده است ولى آنچه معلوم است تألیف آن مدت بیست سال طول كشیده و در بغداد خاتمه یافته است. این کتاب که به زبان عربی نگاشته شده، دارای سه بخش اصول (2جلد)، فروع (5جلد) و روضه (1جلد) می باشد.
ثقة السلام کلینی در بین علمای فریقین (شیعه و سنی) از جایگاه والایی برخوردار است:
1- نجاشى گوید: او در زمان خود شیخ و پیشواى شیعه بود در رى، و حدیث را از همه بیشتر ضبط كرده و بیشتر از همه مورد اعتماد است.
2- سید ابن طاوس گوید: توثیق و امانت شیخ كلینى مورد اتفاق همگان است.
3- ابن اثیر گوید: او به فرقه امامیه در قرن سوم زندگى تازه‏اى بخشید و پیشوا و عالم بزرگ و فاضل و مشهور در آن مذهب است.
4- ابن حجر عسقلانى گوید: كلینى از رؤساء فضلاء شیعه است در ایام مقتدر عبّاسى.
5- محمد تقى مجلسى گوید: حقّ اینست كه در میان علماء شیعه مانند كلینى نیامده است و هر كه در اخبار و ترتیب كتاب او دقت كند، درمی یابد كه او از جانب خداوند تبارك و تعالى مؤیّد بوده است.
مرحوم کلینی به غیر از کتاب کافی تألیفات دیگری هم دارد از جمله:
1- كتاب تفسیر الرؤیا (تعبیر خواب).
2- كتاب الرجال (شناخت راویان حدیث).
3- كتاب الرد على القرامطة (طایفه‏اى از خوارج- مجمع البحرین-).
4- كتاب الرسائل، (رسائل ائمه علیهم السّلام).
5- كتاب ما قیل فی الائمة علیهم السّلام من الشعر.