به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز


تقسيم حساب شده‏ ى خطابه‏ ى فدك

آنچه در خطابه‏ ى حضرت زهرا عليهاالسلام مشهود است حساب شده بودن كلمات و جملات و خطاب ها و مطالب است كه جز از مقام عصمت كبرى ساخته نيست. در ابتداى سخن بدون در نظر گرفتن مخاطب خاصى، حمد و ثناى الهى و ذكر پيامبر صلى الله عليه و آله را آغاز كردند، و يك دوره تاريخچه ‏ى گذشته‏ ى اسلام را بيان كردند. مسلمانان را چند بار مورد خطاب قرار دادند و هر بار مطلب تازه ‏اى از نقاط ضعف شان مطرح كردند.
گاهى خطاب را متوجه انصار مى‏ نمودند بدان دليل كه غاصبين اصلى همگى از مهاجرين بودند، و گاهى همه را مورد خطاب قرار مى‏ دادند، ولى مى‏ بينيم مهاجرين غاصب را بخصوص مورد خطاب قرار ندادند. خطاب حضرت در چند مورد با شخص ابوبكر است كه در واقع او را به محاكمه مى‏ كشد و وادارش مى‏ كند تا سخن بگويد و به ضعف خود و بى‏ ارزشى دليلش اقرار كند.
در موردى حضرت قبر پيامبر صلى الله عليه و آله را مورد خطاب قرار مى‏ دهد و در حضور مسلمانان شكايت خود را از بى‏ اعتنايى آنان به پيشگاه پدر عرضه مى‏ دارد. مطلب دقيق ديگر بيان سابقه‏ ى حال مسلمينى است كه براى خود ادعايى داشتند و در فكرهاى تازه ‏اى بودند.
حضرت با تشريح سابقه‏ ى نكبت بار فرهنگى و فقر و گرسنگى گذشته ‏ى آنان، بخوبى متوجه‏شان كردند كه هر نعمتى دارند همه به بركت پيامبر صلى الله عليه و آله و اميرالمؤمنين عليه‏ السلام است، و اگر آن دو بزرگوار و فداكارى‏ هايشان نبود اكنون سفره‏ ى آماده ‏اى براى مردم گسترده نبود تا اين چنين افكارى در سر بپرورانند.