به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز


تعيين حدود فدك توسط امام علیه السلام

نكته‏ ى جالبى كه در تاريخ امام كاظم عليه ‏السلام توجه ما را جلب مى‏ كند، تعيين مرزهاى سرزمين فدك است كه نشان دهنده‏ ى مطالب مهمى از اهميت فدك است. اين مطلب در دو نوبت در زندگى امام عليه ‏السلام ديده مى‏ شود كه ذيلاً ذكر مى‏ كنيم:
1. مهدى عباسى از حضرت خواست حدود فدك را تعيين كند تا آنرا باز گرداند. حضرت فرمود: «يك مرز آن كوه اُحُد، يك مرز آن عريش مصر، يك مرز آن سيف البحر، يك مرز آن دومة الجندل است». مهدى عباسى با تعجب پرسيد: همه‏ ى اينها؟! فرمود: بلى، همه‏ ى اينها. اينها مواردى است كه بدون لشكركشى براى پيامبر صلى الله عليه و آله فتح شده است. (1).
2. هارون الرشيد به حضرت كاظم عليه ‏السلام عرض كرد: فدك را قبول كن تا به شما بازگردانم. حضرت قبول نكرد تا آنكه اصرار زياد نمود.
حضرت فرمود: قبول نمى‏ كنم مگر طبق مرزهاى حقيقى آن! هارون پرسيد: مرزهاى آن كدامند؟ فرمود: اگر مرزهاى آن را بگويم آنرا نمى‏ دهى؟ هارون گفت: تو را بحق جدت قسم مى‏ دهم كه بگويى. فرمود: «مرز اول آن عَدَن»! با شنيدن اين كلام رنگ هارون تغيير كرد و گفت: عجب! فرمود: «مرز دوم آن سمرقند»! با شنيدن سخن دوم صورت هارون گرفته شد. فرمود: «حد سوم آفريقا»! با شنيدن اين كلام روى هارون سياه شد و گفت: بقيه ‏اش؟! فرمود: «حد چهارم سيف البحر، كنار درياى خزر و ارمنيه»! هارون گفت: «اين كه همه‏ ى دنياست. براى ما چيزى باقى نماند، پس من برخيزم تا در جاى من بنشينى»!
حضرت فرمود: قبلاً به تو گفتم كه اگر مرزهاى آن را تعيين كنم، آنرا به من باز نمى‏ گردانى! (1).