به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز

4- تفسیر کلمه مولی در حدیث غدیر کدام است؟

 
برای شنیدن پاسخ روی پلیر کلیک نمایید.
 
آيا جمله ي دعايي پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله نشان نمي دهد كه مراد از «مولي» در حديث غدير، محبّت و مودت نسبت به علي عليه السلام بوده است كه آن حضرت فرموده اند:
«اَللَّهُمَّ والِ مَنْ والاهُ وَ عادِ مَنْ عاداهُ»
خدايا! دوست بدار دوستدار علي را و دشمن بدار دشمن علي را.
اين جمله تأييد مي كند که مقصود رسول اكرم صلي الله عليه و آله از «مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ فَعَليٌّ مَوْلاهُ»: هركس كه من مولاي اويم، علي مولاي اوست، سفارش به مودّت و محبّت نسبت به حضرت علي عليه السلام بوده است، نه تعيين خليفه، جانشين و سرپرست.

1-  اين سخن در كتب اهل تسنن در ردّ عقايد شيعه به چشم مي خورد. اين نوع استدلال ناشي از بي توجهي عمدي يا سهوي به جملات پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله در خطبه ي غدير است که بزرگ ترين قرينه بر معناي اولي به تصرف مي باشد؛ چراكه حضرت ختمي مرتبت صلي الله عليه و آله قبل از ايراد متن خطبه ي غدير از تمامي حاضران نسبت به موضوع مهمّي اقرار گرفتند، بدين گونه كه سؤال فرمودند:
«اَيُّهَا النّاسُ ألَسْتُ اَوْلي بِكُمْ مِنْ اَنْفُسِكُمْ؟ »
اي مردم! آيا من سزاوارتر و نزديك تر از شما بر خودتان نيستم؟
همگان جواب مثبت دادند! گفتني است كه در بسياري از مدارك آمده است، اين جمله سه بار توسط پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله تكرار شده كه نشان دهنده ي اهميّت آن است. آن چه اهميّت فوق العاده اي دارد اين است كه ولايت در اين عبارت به معناي صاحب اختيار و اولي به تصرف است و نه دوستي و مودّت، گرچه دوستي و محبّت نيز در جايگاه خود از اهميّت برخورداراست؛ بنا بر اين به دور از منطق و فصاحت خواهد بود اگر پيامبر صلي الله عليه و آله در مقدمه ي خطبه‌ی خود درباره ي سرپرستي و زعامت به مؤمنان سخني بگويد و سپس تنها به سفارش محبّت علي عليه السلام بسنده کند.
2- اين مسئله طبيعي است كه پيامبر صلي الله عليه و آله پس از اعلام خلافت و سرپرستي، مردم را به محبّت ومودّت و دوري از عداوت نسبت به جانشين خود نيز ترغيب نمايد؛ چراكه محبت و دوري از بغض از وظايف مردم نسبت به امام منصوب الاهي است و شخص اميرالمؤمنين عليه السلام نيز به خاطر انتصاب به اين مقام، مورد حسادت فرومايگان قرار مي گرفته است و امارت و ولايت، در عرب از مقامات بسيار ارزنده بوده و هست و پيش گيري از عواقب حسادت كاملاً طبيعي است؛ پس نتيجه ي طبيعي اعلام ولايت، سفارش به دوستي و پرهيز از دشمني آن بزرگوار است و تمامي اين قرائن گواه بر اين است كه معني مولا در خطبه ي غدير، سرپرستي و ولايت، خلافت و جانشيني رسول اكرم صلي الله عليه و آله است.
3- خود اميرالمؤمنين عليه السلام در موارد ديگر به خطبه ي غدير استدلال كرده، اثبات مي كند که خلافت از آن اوست و ديگران آن را به ناحق اشغال كرده اند. به عنوان نمونه مي توان به احتجاج حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام در روز رحبه ي كوفه اشاره نمود. بعد از اين كه حضرت امام علي عليه السلام پس از قتل عثمان به خلافت ظاهري رسيدند، گروهي از مردم در مورد خلافت ايشان با حضرتش به منازعه پرداختند و اين نزاع در مورد احاديثي بود كه آن حضرت از پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله در مورد حق  خود در امر خلافت بر ديگران، نقل مي فرمودند.
در مواجهه ي اميرالمؤمنين عليه السلام با اين موضوع، مردم كوفه را در منطقه اي به نام رحبه (جاي وسيع براي اجتماع مردم) جمع كردند و آنان را قسم دادند كه آن چه در روز غدير خم از پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله شنيده بودند، بيان كنند.
احتجاج حضرت علي عليه السلام نشان مي دهد كه موضوع بيان شده در حديث غدير، امامت و خلافت بوده است و نه مودّت و محبّت؛ چراكه محل اختلاف در مورد خلافت و جانشيني پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله بوده است و نه موضوع مودّت و محبّت.
4- قرائن قطعي ديگري نيز بر معناي سرپرست و جانشين دلالت دارد از جمله اين که:
نوع مردم در زمان سخنراني پيامبر صلي الله عليه و آله از گفتار ايشان همين معني را فهميدند؛ مانند شعرا و ناقلان خبری چون حسان بن ثابت که با اجازه ي پيامبر صلي الله عليه و آله شعر گفت و از مولي معناي سرپرستي را فهميد.
و در شعر خود به کار برد. هم چنين تبريک خليفه ي اول و دوم دليل بر اين است که از معني مولي، جانشيني را فهميده اند و الا دوستي که مسئله اي تازه نبوده که آنان برايش تبريک بگويند.
به خاطر همين نکته شهادت بر ولايت در رديف شهادت بر توحيد و نبّوت آورده شده است. هنگامي که آن حضرت پرسيدند:
« مَنْ اَوْلي بِکُمْ مِنْ اَنْفُسِکُمْ ؟ ...» مردم گفتند: الله ورسوله.
فرمودند: «اي مردم! به چه شهادت مي دهيد؟» گفتند: به اين که جز خدا معبودي نيست.
فرمودند: «ديگر به چه؟»  گفتند: و اين که محمد بنده و فرستاده ي اوست.
پرسيدند: «وليّ شما کيست؟» گفتند: مولاي ما خدا و پيامبر صلي الله عليه و آله است.
آن گاه پيامبر صلي الله عليه و آله بازوي حضرت علي عليه السلام را گرفته و بلند کرد و فرمود: «هرکس که مولايش خدا و رسول است؛ پس اين شخص مولاي اوست.»
در بعضي نقل ها آمده است که بعضي از حاضران از سؤال درباره ي غدير خم و حديث پيامبر صلي الله عليه و آله مي ترسيدند. آيا با وجود اين که خلفاي اهل تسنن هيچ يک منکر محبّت و دوستي امير المؤمنين عليه السلام نبوده اند (حتي معاويه که دشمن سرسخت ايشان بوده است) و به فرض که معناي مولي در حديث غدير هم همين بوده است، ديگر جايي براي ترس باقي مي مانده؟!
پس حتماً در حديث غدير مولي به معناي خلافت و جانشيني و سزاوارتري به زمامداري بوده است که با حکومت ديگران تعارض داشته است.
نتيجه اين كه پس از روشن شدن مقصود و هدف رسول اكرم صلي الله عليه و آله از ايراد خطبه ي غدير، ديگر نمي توان به دعاي پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله در ردّ اين استدلال استشهاد نمود.



منبع
برگرفته از کتاب امام مبین